Nieuwsbrief februari 2000

Jaargang 6, nummer 1, februari  2000

IDEOLOGISCHE IMPLICATIES ROND MIGRATIE
Rond het verschijnsel immigratie heeft zich in West-Europa een ware controverse ontwikkeld die ook in Nederland scherpe kanten heeft.

In de eerste plaats leidde een groeiende stroom immigranten tot een evenzeer groeiende weerstand bij de autochtone bevolking in Europa, niet zozeer in de rijkere buurten, maar wel in oude volkswijken in de grote steden. Hier namelijk ontwikkelden zich sterke concentraties allochto­nen. Het verzet hiertegen nam soms extreme en gewelddadige vormen aan. In Nederland is die weerstand waarschijnlijk minder dan b.v. in Duitsland, waar helaas nu en dan hakenkruisen verschijnen en mensen worden gemolesteerd.

In de tweede plaats ging tegen deze weerstand in bepaalde Nederlandse kringen het vermanende vingertje omhoog. Dit was een uiting van groot afgrijzen, dat in hoge mate ideologisch bepaald is en een geweldige maatschappelijke invloed blijkt te hebben. Zo sterk was en is deze invloed, dat zich al snel een taboe ontwikkelde, waarbij ieder verzet tegen immigratie heel gemakkelijk werd afgedaan met termen als: ‘Hoe durf je tegen immigratie te zijn?’. Gauw kreeg men een etiket van onfrisheid en onfatsoenlijkheid opgeplakt. Bekende afkeurende termen, die als scheldwoord gebezigd worden, zijn o.a. racisme, fascisme, enge gedachten, vreemdelingenhaat, extreem rechts en discriminatie. Het taboe heeft zich intussen uitgebreid tot ieder die oproept tot beteugeling van het bevolkingsaantal.

WEERSTAND TEGEN IMMIGRATIE
De weerstand tegen immigratie lag in de lijn der verwachtingen. In een nieuwe, binnenkort te verschijnen brochure van onze stichting zal de problematiek van de immigratie als historisch verschijnsel behandeld worden. Er zijn twee mechanismen te onderscheiden die het ideologische afgrijzen voeden:

• de tweede wereldoorlog
• de politieke correctheid

Het eerste verschijnsel, de Tweede Wereldoorlog, is een trauma van betekenis. Er is een soort collectief schuldgevoel over wat er met de joden is gebeurd. Van de Nederlandse joden werd het grootste deel uitgeroeid door de Duitse bezetters met hun rassenleer als leidraad.
Wij als Nederlandse samenleving hebben ons daartegen niet voldoende verzet. Als extra element komt hierbij dat joden, die vóór de oorlog uit Duitsland wilden vluchten naar Nederland, bij ons allerminst welkom waren. Soms werden zij zelfs bij de Nederlandse grens teruggestuurd. Zeker wanneer ze niet of weinig bemiddeld wa­ren. Begrijpelijk dat weerstand tegen immigratie vandaag de dag gemakkelijk het etiket ‘racisme’ of zelfs ‘fascisme’ opgeplakt kan krijgen.

Met de term fascisme is iets merkwaardigs aan de hand. Het woord ‘fascis­me' stond voor een politieke beweging in Italië onder leiding van Musolini. Hier was geen sprake van racisme of antisemitisme. Hij stichtte in de jaren ‘20 de eenpartijstaat Italië met het nationalisme en het imperialisme van het Romeinse rijk als hoogste ideaal. De term nationaal-socialisme, die wél staat voor racisme, is van begin af aan onder invloed van de communisten vervangen door de term ‘fascisme’. Zij wilden niet het begrip socialisme laten bezoedelen. Sinds die tijd is het begrip‘fascisme’ een algemeen gebruikt verzamelbegrip en scheldwoord voor rechtse autoritaire en antidemocratische levensbeschouwingen en voor een bepaald politiek streven in de twintigste eeuw.

Het tweede verschijnsel, de politieke correctheid, is in feite de erfenis van het gedachtegoed van de ‘sociale utopie’, dat vooral in de jaren ’70 zijn hoogtepunt beleefde. In essentie was dit denken gericht op de ‘verheffing van de ongelukkige medemens’ en had daardoor een zware morele lading. Belangrijke kenmerken waren:

• het geloof in de maakbaarheid van de samenleving;
• de bewondering voor de utopische experimenten in communistische landen als ‘Rusland’ en vooral het China van Mao.

Intussen is het communistische experiment een mislukking gebleken en heeft ook de idee van de maakbaarheid van de samenleving veel van haar glans verloren.

Hiermee is echter het utopisme niet helemaal verdwenen. Het leeft voort onder de thans geldende benaming ‘politieke correctheid’. Het is nog steeds geënt op medelijden met de ongelukkige medemens en heeft zich vooral ontfermd over immigranten in hun verschillende gedaanten en categorieën zoals allochtonen, asielzoekers, illegalen, medelanders etc. Hiermee gaat gepaard een bewondering voor de multiculturele samenleving als een soort nieuwe sociale utopie. Een oud en steeds terugkerend kenmerk van het utopische gedachtegoed is ook de overtuiging van de eigen morele superioriteit. Men voelt zich daardoor gerechtigd om tegengestelde meningen als moreel verwerpelijk af te doen.

De media, vooral radio en televisie zijn geheel doortrokken van politieke correctheid, die een zware morele lading heeft en een zeer zware stempel op de hele maatschappij drukt. Afwijkende geluiden worden ongenadig aangepakt, zoals regelmatig wordt geïllustreerd, als weer eens een politicus of een andere hoge functionaris zijn bedenkingen uit tegen de instroom van asielzoekers of zegt dat uit geprocedeerde mensen en illegalen echt dienen te vertrekken.

Bij interviews op tv ziet men als het ware de geïnterviewde zorgvuldig zijn weg zoeken door een mijnenveld; voortdurend beducht om een onvertogen woord te zeggen, waarvan hij weet dat hij er ongenadig op afgerekend zal worden. Heel gemakkelijk worden de termen of kwalificaties ‘discriminatie’, ‘racisme', ‘fascisme' en ‘extreem rechts’ ten onrechte gebruikt. Dit valt des te gemakkelijker omdat er inderdaad helaas wel eens een racistische kreet geslaakt wordt of ergens een hakenkruis wordt gekalkt.

De vooruitzichten om in het hedendaagse politiek-ideologische klimaat een inhoudelijke discussie over migratie van de grond te krijgen lijken langzamerhand steeds gunstiger. Wij zien dat aan de recentelijk gevoerde discussies in de NRC, de Volkskrant en in Elsevier.