Nieuwsbrief december 2008

Jaargang 14, nummer 2, december 2008

Nieuw deltaplan ouderwets
In onze strijd tegen het water hebben wij Nederlanders een zeer geslaagde, rotsvaste overlevingsstrategie gevonden. Het is bijna een automatisme geworden om waterstromen aan banden te leggen. Overheden lijken gefixeerd op het aanleggen van waterkeringen en bij het uitvoeren van deze kostbare projecten heeft een organisatie als Rijkswaterstaat een bijna autonome positie verworven. Drooglegging, inpoldering en indijking zijn zelfs Nederlandse exportkennis geworden. Ook nemen wij van de zee: de IJsselmeerpolders, de tweede Maasvlakte. De deltawerken vormen de bekroning van de succesvolle strijd tegen het water. Een deel van onze economie drijft op die strijd. De voorstellen van de commissie Veerman voor een nieuw deltaplan sluiten bijna naadloos aan bij de bestaande praktijk. Het kabinet heeft met een ongekende haast en een wel erg grote  vanzelfsprekendheid de plannen van de commissie overgenomen. Alles is nog steeds gericht op groei.

Het jammerlijke gevolg is dat er voor alternatieve oplossingen weinig ruimte is. Zolang wij onze vrijheid van keuze beperken tot de zekerheid van het traditionele succes, gaan we voorbij aan het feit dat de huidige strijd tegen het water van een totaal andere aard is. Het gaat niet meer om een incidenteel gevecht tegen een uit de hand gelopen springtij of een tijdelijke overstroming. De zeespiegel is aan het stijgen, al sinds de laatste ijstijd. Dat proces gaat door en niemand weet tot hoever en tot hoelang. Het lijkt een uitzichtloos en kostbaar gevecht tegen het water te worden waarin de mens een nietig onderdeel van de natuur is. Een alternatief voor een nieuw deltaplan zou zijn om bewust en uit vrije keus de zee juist alle ruimte te gunnen en om het al gewonnen land aan de zee terug te geven. Als gevolg daarvan zou verhuizing van een groot deel van de bevolking naar hoger gelegen delen van Nederland onvermijdelijk zijn. Maar in een overbevolkt Nederland zal dat moeilijk worden. We krijgen er natuurlijk wel gratis een prachtige stuk natuur voor terug.

In Venetië, New Orleans, Bangla Desh en in veel andere laaggelegen delen van de wereld lijkt al enig besef van de zinloosheid van een gevecht tegen de zee te zijn ontstaan. Het wordt ook in Nederland tijd voor een evolutionair antwoord op de zich drastisch wijzigende omstandigheden. Het probleem overbevolking dient daarbij op de eerste plaats te staan. Want bij een zeewaterstijging van maar dertig centimeter zal in het overbevolkte westelijk deel van Nederland al sprake zijn van een niet te stoppen drassigheid. De hele infrastructuur van riolering, woningen, wegen tot bedrijventerreinen zal om veel grondige en kostbare aanpassingen vragen. In dit scenario worden de landbouw en de veeteelt ernstig aangetast, tenzij al de betrokken gebieden navenant zullen worden opgehoogd. Blijven doorgaan met het aanleggen van dure waterkeringen en het verhogen van dijken is echter uitstel van executie. Want dan houden we krampachtig vast aan verouderde formules om te overleven.

Het zal niet gemakkelijk zijn van standpunt te veranderen, want wij zijn in Nederland grootgebracht met de strijd tegen het water. Tegenover rivieren nemen we soms al een ander standpunt in. Wij kunnen ook leren tevreden terug te zien op onze succesvolle, eeuwenlange strijd tegen de zee. Met opgeheven hoofd onze uiteindelijke nederlaag incasseren zou beter zijn dan uit angst voor gezichtsverlies of uit economisch belang door te vechten zoals het kabinet van plan is. De voorgestelde maatregelen van het kabinet verdienen slechts het predikaat geruststellend. Want het kabinet propageert schijnoplossingen die het milieu extra belasten en geen bijdragen aan een duurzame samenleving zijn. De plannen bevorderen misschien nog wel de werkgelegenheid op korte termijn, maar garanderen zeker niet het voortbestaan van ons kleine land. En hoe knap en groots de nieuwe deltawerken ook zullen zijn, het blijven riskante aanpassingen aan het niet goed in te schatten een natuurgeweld dat op ons overbevolkte landje afkomt. Er staat ons een massale verhuizing zonder weerga te wachten.

De enorme investeringen voor de bescherming van zo’n klein stukje Nederland steken schril af tegen wat op veel andere plaatsen in de wereld beschikbaar is om nu en in de toekomst het hoofd boven water te kunnen houden. Als wij vanuit Nederland ooit financieel wezenlijk willen insteken op de bestrijding van de armoede in de wereld, dan zullen wij eerst realistisch aan moeten leren kijken tegen onze eigen kostbare waterhuishouding.

KORT VERSLAG
Het afgelopen jaar hebben alle donateurs van de Stichting de Club van Tien Miljoen een extra exemplaar van het boekje ‘Na ons de zondvloed’ ontvangen. De bedoeling ervan was duidelijk. Zoveel mogelijk laten lezen door belangstellenden of weggeven. Ook ontving iedereen in 2008 op kosten van de onze stichting het cahier ‘Over bevolking’. Hierin stond een tiental boeiende artikelen dat door de stichting Bio-Wetenschappen en Maatschappij was verzameld. Onze stichting heeft daar ook inhoudelijk aan bijgedragen. Verder kreeg iedere donateur het tijdschrift ‘Civis Mundi’ toegestuurd met de titel ‘De duurzame ontwikkeling en de bevolkingsgroei als mondiaal probleem’. Verder werden er nog vijfhonderd exemplaren van het boek ‘Mijn land van veel en vol’ toegezonden aan de laatst bijgekomen donateurs. Het ligt in de bedoeling door te gaan met de verspreiding van brochures, boeken en boekjes om zoveel mogelijk aandacht te vragen voor het onderwerp overbevolking.

Vluchten kan niet meer!
In de 21e eeuw zijn vele ogen gericht op een wereldwijde verbreiding van de democratie als politiek wondermiddel. Landen met een lange parlementaire geschiedenis laten echter zien, dat politieke partijen liever voor eigen gewin met elkaar strijden om de gunst van de kiezers. Dé valkuil voor politici blijft het concurreren met hun politieke tegenstrevers in het doen van nog schonere beloftes over nog meer welvaart zonder prijskaartje. Een onprettige boodschap uitdragen over welvaartvermindering is politieke zelfmoord. Echte ecologische maatregelen blijven uit, omdat die bij de meeste kiezers op weinig sympathie kunnen rekenen. De vrije keuze over kinderen krijgen is hier een onaantastbaar recht. De Chinese één kindpolitiek klinkt ons als barbaars in de oren, want wij zijn daarvoor te individualistisch. Interessant is dat mensen wel bereid zijn hun vrijheden op te offeren vanwege terroristen die hun welvaart bedreigen, maar kennelijk niet om onze welvaart in vrede te kunnen delen.

Democratie is een speelbal van belangen geworden. Het debat in de Tweede Kamer is geen debat meer, zolang de toevallige parlementaire meerderheid a priori gelijk heeft vanwege het iets grotere zetelaantal. Het lijkt een beetje op wie toevallig het hardst rijdt, heeft voorrang. Democratie is steeds meer een middel om te kunnen vasthouden aan verkregen rechten. Het is een vorm van common sense over de waan van de dag en dat heeft niet veel van doen met denken over een duurzame samenleving.

Samenlevingen hebben om te overleven in het verleden allerlei oplossingen voor hun eigen problemen gevonden. Die zijn terug te vinden in structuren en instituties die hun functioneren mogelijk maken. Maar die gaan op termijn een autonoom bestaan leiden en verworden tot onbespreekbare taboes. De mens is dan de gevangene geworden van zijn eigen creaties en zijn eigen tradities. Zo was economische groei ooit de oplossing voor de bestrijding van armoede. Kinderbijslag was bedoeld om arme kinderen een scholingskans te geven. De deltawerken moesten de zee tegen houden. Maar politici weigeren nu te erkennen, dat de briljante oplossingen van toen voor onze huidige problemen wellicht minder geschikt zijn.

Besturen op de automatische piloot komt voort uit haast, gebrek aan belangstelling, domheid, angst of machtsgeilheid. Op deze manier worden schijnoplossingen gepresenteerd als echte oplossingen. Van de kant van onze politieke elites staat daar weinig onderbouwde verantwoording tegenover. Zij komen niet verder dan een efficiënter gebruik van ruimte, parkeermeters, rekeningrijden, hoogbouw, bouwen in zee en kust- en dijkverhoging. Die maatregelen verleiden ons alleen maar om fundamentele keuzes voor ons uit te schuiven. De enige keus die we nog hebben is om geen fundamentele keuzes meer uit de weg te gaan.