Overpopulation Awareness is de website van Stichting De Club van Tien Miljoen

Slide background

De wereld is te klein voor ons

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Druk hè!?

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Een goed milieu begint met de aanpak van overbevolking

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Ga heen en vermenigvuldig u niet

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Grenzen aan de groei

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Hoe meer zielen, hoe meer file

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Mensen met kinderwens zijn dubbel verantwoordelijk voor de toekomst

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Overbevolking = overconsumptie

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Stop de uitputting en vervuiling van de aarde

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

Te weinig welvaart voor teveel mensen

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

We houden van mensen maar niet van hun aantal

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

Slide background

We kunnen de mensheid niet op haar beloop laten

Steun ons in de strijd tegen overbevolking!

maandag, 13 december 2010 14:14

Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen

Drs. F. Schra

Volgens de VN daalde sinds 2000 het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft van een derde tot een vijfde van de wereldbevolking en zijn steeds minder kinderen verstoken van onderwijs1, als gevolg van het programma van de Millenniumdoelen2.

De ergste gevolgen van de bevolkingsexplosie lijken voorbij. De honderd miljard USD die de westerse wereld per jaar in ontwikkelingshulp pompt3, lijkt resultaten op te leveren. De VN zegt hierover in het rapport over de voortgang van de Millenniumdoelen: “De wereld heeft de hulpbronnen en de kennis om te waarborgen dat ook de armste landen de Millenniumdoelen kunnen halen.”4

Maar zal dat ook op de lange duur zo blijven? Volgens betrouwbare schattingen zal de wereldbevolking in 2011 al de 7 miljard inwoners bereiken5 en zal het achtste miljard al in 2024 behaald worden. De wereldbevolking zal rond het jaar 2075 pieken tussen de 9 en 10 miljard. Het Population Reference Bureau verwacht dat er in 2050 ongeveer 9,3 miljard aardbewoners zullen zijn. Dit moment is niet meer zo heel ver weg: iedereen die nu jonger is dan dertig jaar zal het bijna zeker gaan meemaken.

Er zijn grote verschillen in bevolkingsgroei tussen de werelddelen:

Grafiek 1. Verschillen in bevolkingsgroei tot 2050.6

34_1 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen

Deze grote verschillen maken duidelijk dat de bevolkingsgroei geen vrijblijvende zaak is. Als de economische groei onder de huidige omstandigheden al achterblijft, dan zal dat in de toekomst alleen maar moeilijker worden, omdat de overige omstandigheden niet structureel veranderen.
De Millenniumdoelen suggereren dat onderwijs en kennis voldoende zijn om een ontwikkeling op gang te brengen naar een wereld met meer welvaart en dat het vervolgens met de gezinsplanning ‘vanzelf’ goed komt. Het is zeer de vraag of deze suggestie berust op een geldige redenering. Want bevolkingsgroei past zich maar heel geleidelijk aan bij nieuwe inzichten, is gebleken in het verleden.
De tegenstelling tussen het streven van de Millenniumdoelen en de verwachtingen op de lange termijn roept vragen op. Het zou immers niet de eerste keer zijn dat een groep van geleerden goed onderbouwde beweringen over de naderende ondergang rondbazuint en dat na enige tijd geconstateerd moet worden dat het allemaal reuze meevalt. In het verleden werd de ijstijd aangekondigd (Nigel Calder, de Weermachinerie) en de sterfte van de bossen door de zure regen. De Club van Rome heeft veel kritiek en smaad ondervonden toen haar toekomstverwachtingen niet uitkwamen. In een nieuwe studie van Meadows en Randers, die pretendeerde voort te bouwen op het rapport van de Club van Rome, wordt mondiale ineenstorting voorspeld tussen 2030 en 20407. De Club van Rome bracht in 2004 een geactualiseerde versie van Grenzen aan de groei uit.
Natuurlijk is een wereldwijde ontwikkeling moeilijk te overzien, maar ook bij kleinere studies ging het soms mis. Zo voorspelde in 1995 Lester Brown, een Amerikaanse agronoom en milieudeskundige die zich met vrijwel elk aspect van duurzame ontwikkeling heeft bezig gehouden, dat China niet in staat zou zijn om zichzelf te voeden en door zijn groeiende welvaart de prijzen van voedsel wereldwijd zou opdrijven. In 2006 had China de voedselproductie al zozeer vergroot, dat het geen gebruik meer hoefde te maken van het VN voedselprogramma.

Als de doemdenkers er zo vaak naast zitten en niet kunnen voorzien dat technische ontwikkelingen en verbeteringen in de landbouw de toekomst geheel anders kunnen maken, lijkt dat een bevestiging van de vooruitgang die de VN heeft gemeld. Zijn er misschien andere omstandigheden, die reden zijn voor het kritisch volgen van de bevolkingsexplosie in Afrika en de islamitische wereld?

De vraag of Afrika het voorbeeld van China kan volgen, kan niet makkelijk beantwoord worden. De mogelijkheden zijn waarschijnlijk voldoende aanwezig, maar het is de vraag of ze ook benut zullen worden. Afrika heeft ten opzichte van China een groot nadeel. Toen China zich begon de ontwikkelen, waren er al ongeveer 5 miljard aardbewoners, maar toch waren er nog voldoende uitwijkmogelijkheden. China is al jaren heel actief vooral in Algerije, Angola, Congo en Tanzania. China kan grondstoffen halen uit Afrika, maar waar zal Afrika datgene halen dat het niet zelf in zijn bodem vindt?

Er is een groot verschil tussen de manier waarop het westen zich de afgelopen eeuwen heeft ontwikkeld en de manier waarop de ontwikkelingslanden dat doen in onze tijd. Toen de industrialisering zich in Europa en Amerika ontwikkelde, was de snelheid ervan hoog genoeg om veranderingen af te dwingen, maar traag genoeg om de samenleving in staat te stellen zich aan te passen. De modernisering in onze huidige tijd gaat veel sneller en de weinig gestructureerde samenlevingen in de ontwikkelingslanden reageren daar anders op. Bovendien konden Europa en Amerika in hun tijd de hulpbronnen van andere werelddelen aanspreken indien dat nodig was. Dit laatste is veel minder mogelijk in onze eigen tijd.

Grafiek 2. Duurzame bevolking werelddelen (zonder koolstof) 

34_2 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen

Bron: WWF, Living Planet Report, 2007.

In de tijd van de Club van Rome leefden we in een andere wereld. In die tijd was er geen internet, er was geen massaal internationaal vliegverkeer. De bevolkingsexplosie speelde zich in die tijd hoofdzakelijk regionaal af, maar tegenwoordig heeft overbevolking gevolgen voor de hele wereld. Migratiestromen spelen zich af over grotere afstanden dan voorheen en met veel groter gemak en snelheid. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door de enorme snelheid waarmee informatie zich verspreid en mensen in staat stelt om snel te reageren.

In 2009 is de bevolking van Europa (738 miljoen) even groot als die van West-, Oost- en Midden-Afrika (735 miljoen). In 2050 zal de bevolking in deze delen van Afrika gegroeid zijn met 876 miljoen, meer mensen dan er nu in Europa wonen.

Het is voor de bevolking van deze landen al moeilijk genoeg om te voorzien in het levensonderhoud nu, maar de sterke bevolkingsgroei zal de toekomst alleen maar moeilijker maken. Welvaart staat los van bevolkingsdichtheid of omvang van een bevolking, maar is vooral het gevolg van voldoende onderwijs en een veelzijdige economie – zolang er voldoende hulpbronnen beschikbaar zijn.
De voetafdruk in arme landen blijft al sinds 1960 op hetzelfde niveau, terwijl die van de rijke en de middelrijke landen langzaam blijft stijgen. Dit verschil ontstaat vooral doordat China en India de helft van de bevolking in deze groep omvatten. Juist deze twee landen hebben al jarenlang grote economische groei gecombineerd met lage bevolkingsgroei (China 0,5 % en India 1,5 %). Het is een sterke aanwijzing dat bevolkingsgroei wel degelijk een negatieve invloed heeft op economische groei8. De reden hiervoor is dat een deel van het inkomen besteed moet worden aan onderwijs en investeringen.

De relatie tussen draagcapaciteit en welvaart is complex en omdat niet alle landen in dezelfde beginsituatie verkeren is het zinvol om een derde factor in het verhaal te betrekken: de sociale infrastructuur. Deze wordt uitgedrukt door de Human Development Index en wordt uitgerekend door de VN9.

Tabel 3. Situatie werelddelen (zonder koolstof).10

 34_3 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen

TABEL 3 geeft weer hoe de relatie tussen ontwikkeling en draagcapaciteit de toekomst gaat bepalen. De grootte van de ballon is ongeveer in verhouding tot de bevolkingsomvang van het desbetreffende werelddeel. De gebieden in kwadrant 1 en 3 hebben nog draagcapaciteit over om zich verder te ontwikkelen, ook als er van buiten geen fysieke hulpbronnen beschikbaar zijn. De gebieden in kwadrant 2 hebben wel de sociale infrastructuur die veranderingen mogelijk maken, maar moeten de fysieke hulpbronnen daarvoor grotendeels uit andere gebieden halen. Hiervoor zijn de gebieden vooral in kwadrant 3, maar ook kwadrant 4, het meest aangewezen. Uit kwadrant 4 wordt vooral olie betrokken, omdat het overschot daaraan geen negatieve invloed heeft op de draagcapaciteit per hoofd in dat gebied.

Juist in kwadrant 4 is de situatie het meest kritisch: de mogelijkheden tot verdere groei zijn gering, het aantal mensen zeer groot, hetgeen resulteert in een eenzijdige economie. Deze drie omstandigheden bemoeilijken de ontwikkeling van een sociale infrastructuur en voor zover die ontwikkeld wordt, bemoeilijken ze de effectiviteit daarvan. In kwadrant 4 zal overbevolking het eerst leiden tot emigratie omdat andere oplossingen niet het gewenste resultaat opleveren. De gebieden in kwadrant 2 kunnen hun sociale infrastructuur gebruiken om de afstemming van voetafdruk met de draagcapaciteit te verbeteren.

Het lijkt dan ook waarschijnlijk dat veel Afrikanen zullen wegtrekken. De International Organisation for Migration (IOM) schat dat er in 2050 veel meer migratie veroorzaakt zal worden door aantasting van de leefomgeving en klimaatverandering. De schattingen lopen uiteen van 100 tot 800 miljoen ecologische vluchtelingen in totaal tot aan 205011.

De sterke bevolkingsgroei in Afrika en de islamitische landen zorgt ervoor dat de opbouw van de bevolkingspiramide relatief jong is. Er zijn voortdurend meer handen beschikbaar dan werk, zodat het niet loont om te mechaniseren en automatiseren. Het gevolg hiervan is weer dat de processen rond landbouw niet efficiënt verlopen en de productiviteit laag blijkt. Omdat de arbeidskrachten die nodig zijn voor de landbouw niet beschikbaar zijn voor de opbouw van hogere sectoren, kan de economie zich maar moeilijk ontwikkelen naar een meer diverse structuur.

Er is een groot risico dat de Millenniumdoelen voornamelijk vruchten afwerpen op het meest primaire niveau van enige geboortebeperking, gezinsplanning en lager onderwijs, maar dat het daarbij blijft. De reden daarvoor is dat de bevolkingsopbouw zo jong is, dat zelfs een afname van het gemiddeld aantal kinderen van de vrouw in Niger van 7 naar 5 of 4 kinderen, onvoldoende effect heeft binnen één generatie.

Zelfs als de bevolkingsgroei in Afrika en de islamitische landen zou dalen van een verdubbeling elke 25 tot 50 jaar naar een verdubbeling elke 50 (1,4 % jaarlijks) tot 100 jaar (0,7 % jaarlijks), dan betekent dat nog steeds dat rond 2050 de bevolking in die gebieden de ecologische draagkracht zal overtreffen. Een dergelijke snelle afname naar minder grote gezinnen valt echter niet te verwachten op basis van de ervaringen tot nu toe. De heersende cultuur, de gewoonte en de geringe vooruitzichten op scholing en werk vormen grote belemmeringen.

Tenslotte heeft Afrika wel veel grondstoffen, maar beschikt het veel minder over de sociale infrastructuur die Europa tot een rijk werelddeel maken: een hoog opgeleide bevolking, een goede infrastructuur van wegen en hechte economische samenwerking. Voor Europeanen betekent een daling in welvaart niet onmiddellijk een daling in welzijn, omdat een flink deel van het inkomen niet besteed wordt aan het dagelijkse levensonderhoud, maar vrij besteedbaar is.

Een land als Niger zal bijna zeker rond de 50 miljoen inwoners hebben in 2050, terwijl heel Afrika zuidelijk van de Sahara twee miljard mensen zal tellen. Dit zal grote gevolgen hebben voor de natuur en de biodiversiteit van deze gebieden. Het oerwoud zal plaats maken voor landbouw en veeteelt.

In 1950 woonde 30 % van de wereldbevolking in steden, dat was destijds bijna 1 miljard mensen. In 2050 zal meer dan 60 % van de wereldbevolking in steden leven, dus meer dan 6 miljard mensen12. De goederenstromen zullen enorm toenemen.

Tot aan 2050 zullen er 1000 steden met een miljoen inwoners bij zijn gekomen. Dat zijn natuurlijk niet allemaal nieuwe steden, maar het betekent hoe dan ook dat er ruim duizend steden ter grootte van Amsterdam bij zijn gekomen.

Deze ontwikkelingen zullen enorme veranderingen betekenen voor de genoemde gebieden. De groeiende bevolking zal een steeds groter aandeel van de binnenlandse landbouwproductie en mineralen voor eigen gebruik nodig hebben.

Als export daarvan toch winstgevender is dan de bestemming voor binnenlands gebruik, dreigt armoede en honger voor de bevolking, waar de rijke landen weer een aanleiding in zullen zien voor noodhulp en ontwikkelingssamenwerking. In beide situaties ontstaat een toenemend probleem voor de westerse wereld. De gevolgen van de bevolkingsexplosie in de ontwikkelingslanden zal dus niet beperkt blijven tot die landen zelf, maar zich uitstrekken tot de westerse wereld.

Grafiek 2 toont dat Europa als geheel nog beschikt over natuurlijke reserves, maar wie meer specifiek naar de westelijke helft van Europa kijkt, komt tot een andere conclusie.

Om de mogelijkheden meer per land te bekijken wordt meestal gebruik gemaakt van de voetafdruk. De voetafdruk is de eenheid waarin wordt uitgedrukt de mate waarin de mens de hulpbronnen van de natuurlijke omgeving gebruikt. Een samenleving is alleen duurzaam indien ze minder hulpbronnen verbruikt dan voorradig zijn.

Duidelijk is dat de rijke landen meer gebruiken dan hun eigen hulpbronnen toestaan, mogelijk gemaakt door techniek en handel. In welke mate Europese landen een voetafdruk hebben die eigenlijk te groot is voor hun grondgebied, blijkt uit de volgende tabel:

Tabel 4. Duurzame bevolking van europese landen met koolstof.

  Huidige bevolking
(miljoen)
Huidige voetafdruk
(2007)
Duurzame
capaciteit
Duurzame bevolkings
omvang (miljoen)
Belgie 10,5 8,0 1,3 1,7
Duitsland 82,3 5,1 1,9 30,7
Frankrijk 61,7 5,0 3,0 37,0
Italie 59,3 5,0 1,1 13,0
Nederland 16,5 6,2 1,0 2,7
Oostenrijk 8,3 5,3 3,3 5,2
Polen 38,1 4,3 2,1 18,6
Spanje 44,1 5,4 1,6 13,1
Verenigd Koninkrijk 61,1 4,9 1,8 22,4
Zwitserland 7,5 5,0 1,2 1,8
         
Totaal 389,4     146,2

Bron: Living Planet Report, Ecological footprint and biocapacity 2007.

Het verschil tussen de feitelijke bevolking van deze tien West-Europese landen en de duurzame bevolking bedraagt maar liefst 243 miljoen mensen. Europa is overbevolkt en deze toestand is alleen mogelijk omdat veel mensen in steden wonen, waar het mogelijk is om hen op efficiënte wijze te voorzien van diensten en goederen die aangevoerd worden uit andere gebieden op de wereld.

De voetafdruk is opgebouwd uit meerdere factoren, waarvan de voornaamste zijn de hoeveelheid beschikbaar land, water en de capaciteit om de uitstoot van kooldioxide en chemische stoffen te absorberen. Vooral in de hoge inkomenslanden heeft kooldioxide een relatief groot aandeel in de opbouw van de voetafdruk. Het is voorstelbaar dat over enkele jaren blijkt dat het belang van kooldioxide in de koolstofcyclus veel minder belangrijk is dan we nu denken en dat we er met nieuwe technieken in slagen om de invloed van chemisch afval sterk terug te brengen. Het is dan ook van belang om te overwegen hoe de situatie van Europa zou zijn als we met die ontwikkeling rekening houden. De volgende tabel maakt duidelijk wat er verandert voor Europa indien we de factor koolstof in de voetafdruk geheel buiten beschouwing laten:

Tabel 5. Duurzame bevolking van Europa zonder koolstof.

  Huidige bevolking
(miljoen)
Huidige voetafdruk (2007)
zonder koolstof
Duurzame
capaciteit
Duurzame bevolkings
omvang (miljoen)
Belgie 10,5 4,1 1,3 3,3
Duitsland 82,3 2,4 1,9 65,2
Frankrijk 61,7 2,4 3,0 76,2
Italie 59,3 2,3 1,1 27,9
Nederland 16,5 3,2 1,0 5,1
Oostenrijk 8,3 2,2 3,3 12,6
Polen 38,1 2,0 2,1 39,2
Spanje 44,1 2,7 1,6 26,4
Verenigd Koninkrijk 61,1 2,0 1,8 54,2
Zwitserland 7,5 1,8 1,2 5,0
         
Totaal 389,4     315,1

In dit geval is er nog een aanzienlijke overbevolking van 74 miljoen mensen. Enkele landen hebben zelfs nog draagcapaciteit over ten opzichte van de situatie waar kooldioxide werd meegenomen in de berekening.

Grafiek 6. Overbevolking in Europa in 2007 (zonder koolstof)

34_6 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen

De meeste landen in West- en Midden-Europa overschrijden nu reeds hun draagcapaciteit (het blauwe gedeelte in de balk). Opvallend is dat vooral de kleine landen er ver overheen zitten. Het verschil met GRAFIEK 2 ontstaat omdat daarin landen zijn opgenomen als Zweden, Finland, Rusland en Belarus, die over grote natuurlijke reserves beschikken. Deze gebieden danken hun ongerepte status doordat ze minder geschikt zijn voor landbouw en veeteelt en buiten handelsroutes liggen. Het is niet realistisch om deze landen te betrekken in de beschouwing, omdat migranten niet allereerst naar die landen zullen trekken.

In de voetafdruk zonder kooldioxide zit verder weinig rek omdat de overige factoren van de voetafdruk, zoals beschikbaar land en water, nauwelijks nog beter benut kunnen worden dan nu het geval is. Europa zal dus onder alle omstandigheden aangewezen zijn op de invoer van voedsel en grondstoffen uit bijvoorbeeld Afrika.

Om tot een duurzame bevolkingsomvang te komen, zou de bevolking van de tien Europese landen moeten gaan dalen. Helaas wijzen alle prognoses er op dat de huidige omvang ongeveer gehandhaafd zal blijven, als gevolg van immigratie.

Alles overwegende is het moeilijk voor te stellen dat Europa dichter bij een duurzame samenleving zal komen, omdat er voortdurend een situatie van overbevolking zal blijven bestaan. Dit is een gevaarlijke situatie, die riskanter wordt naarmate ze langer voortduurt, omdat de wereld steeds dichter het punt van overbelasting nadert. Het zal voor Europa geleidelijk steeds moeilijker worden om de invoer van bepaalde goederen te waarborgen.

Uit TABEL 3 blijkt dat Azië al overbevolkt is. Er zijn drie werelddelen die nu nog in een comfortabele uitgangspositie verkeren: Afrika, Zuid-Amerika en Oceanië. Als in deze gebieden de bevolkingsgroei afneemt naar nulgroei, zal de bevolkingspiramide daar een duurzame opbouw aannemen. Zuid-Amerika en Oceanië zullen die situatie waarschijnlijk al binnen één generatie bereiken.

Maar Afrika is een heel ander verhaal. Uit de tabel blijkt dat Afrika al rond 2030 de grenzen van zijn draagcapaciteit zal hebben bereikt. Natuurlijk zal de modernisering van de Afrikaanse landen doorzetten en in de landbouw kan nog veel verbeterd worden, zodat hogere opbrengsten en meer efficiëntie zeker tot meer productie zullen leiden.

Nu al bevinden een aantal Afrikaanse landen zich al in de buurt van de draagcapaciteit of er over heen, zoals blijkt uit de volgende grafiek:

Tabel 7. Overbevolking Afrika (zonder koolstof)

  Duurzame bevolkings omvang (miljoen) Overbevolking in 2007 Toename bevolking tot 2025
Algerije 21 13 9
Egypte 44 36 19
Ghana 18 5 9
Ivoorkust 38 -18 10
Mali 16 -4 6
Marokko 21 10 5
Niger 13 1 13
Nigeria 131 16 60
       
  303,3 57,7 131,0


De grafiek maakt zichtbaar in welke mate deze landen hun ecologische capaciteit overschrijden:


Grafiek 8. Toename overbevolking Afrika.

34_8 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen


Het blauwe gedeelte en het lichtrode gedeelte geven de huidige situatie aan. Bij Mali en Ivoorkust bevindt het rode gedeelte zich links van de nullijn, hetgeen betekent dat deze landen nog draagcapaciteit over hebben. Het donkerrode gedeelte geeft aan in welke mate de situatie tot 2025 zal veranderen. De meeste landen komen dan diep in het rood, alleen Ivoorkust zal dan nog enige draagcapaciteit over hebben. Omdat de bevolkingsgroei in Afrika nog een generatie na 2050 zich zal voortzetten, zullen de genoemde landen alleen maar dieper in het rood komen.
Zoals gezegd, Afrika beschikt nog over aanzienlijke natuurlijke reserves en sommige landen zullen tot 2025 de draagcapaciteit maar licht overschrijden.
In het islamitische deel van Azië is de situatie aanzienlijk ernstiger. De kleine landen zoals Jordanië, Koeweit, Palestina en de VAE zijn al ver over hun draagcapaciteit heen. De volgende tabel en grafiek tonen alleen de grotere landen:
Tabel 9. Overbevolking islamitische landen.

  Duurzame bevolkings omvang (miljoen) Overbevolking in 2007 Toename bevolking tot 2025
Afghanistan 23 3 13
Bangla Desh 134 23 38
Iran 58 14 15
Irak 21 8 15
Pakistan 128 45 73
Saoedi-Arabie 12 12 11
Syrie 20 0 8
Turkije 65 8 12
Jemen 24 -2 12
       
  485,0 111,0 197,0

Deze landen zijn nu al overbevolkt met 111 miljoen mensen, maar daar zullen er tot 2025 nog 197 miljoen bijkomen.

Grafiek 10. Overbevolking islamitische landen. 

34_10 Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen

De grafiek toont dat alleen Jemen nog wat draagcapaciteit reserve heeft, omdat Jemen het enige land is waarvan de blauwe balk de 100 % nog niet bereikt heeft. Bijna alle landen in dit gebied zullen in 2025 rond de 50 % over hun draagcapaciteit heen schieten.

Het verschil tussen de situatie in het Midden-Oosten en die in Afrika is opmerkelijk, omdat Afrika meer mogelijkheden heeft om een veelzijdige economie op te bouwen dan het Midden-Oosten. De islamitische landen hebben zijn zeer eenzijdig afhankelijk van olie als ruilmiddel, bijna al het overige moet ingevoerd worden.

Uit het voorgaande blijkt dat er meerdere redenen zijn om alle prioriteit te geven aan geboortebeperking in de arme landen.

Ontwikkelingssamenwerking zou de nadruk moeten leggen op geboortebeperking in plaats van op economische ontwikkeling.

Een mogelijkheid daartoe is het betalen van de volledige schoolopleiding van kinderen in ruil voor sterilisatie van de ouders na het tweede kind. Op deze manier wordt er doelmatig geïnvesteerd in de toekomst van kinderen en het land waar zij wonen en wordt voorkomen dat miljoenen mensen hun land moeten verlaten omdat de hulpbronnen ontoereikend zijn.

Daarnaast is geboortebeperking in Afrika een bijdrage aan een veilige toekomst van Europa. De voortdurende spanning tussen economische groei en bevolkingsgroei zal periodiek leiden tot spanningen in het zwarte continent, vaak gepaard gaand met een vluchtelingenstroom. Maar ook in vredestijd zullen mensen ervoor kiezen om de problemen voor te zijn en een beter leven te zoeken in bijvoorbeeld Europa.

Europa is nu al overbevolkt en zal dat nog tientallen jaren blijven. De komst van miljoenen migranten uit Afrika zal de problemen alleen maar groter maken.

Duidelijk is dat deze aantallen zo groot zijn dat alle voorgaande migratiestromen in de geschiedenis van de mensheid erdoor in de schaduw gesteld zullen worden. Duidelijk is ook dat regeringen zich voorbereiden op toekomstige ontwikkelingen.

Bij voorbereiding moeten we niet alleen denken het bestuderen van de verschillende factoren die een rol spelen bij migratie of het stimuleren van geboortebeperking. Sommige regeringen proberen actief de bevolking van hun land aan te sporen positief te denken over migranten en migratie.

De ene na de andere studie verschijnt13 om te betogen dat er geen enkel bezwaar kan bestaan tegen migratie. Burgers van een democratisch land zouden zich zorgen moeten maken als de overheid zich zo actief inspant om haar burgers een bepaald idee aan te praten. Een werkelijk toekomstgericht beleid zou moeten streven naar een afname van de bevolking en uiteindelijk naar een duurzame bevolkingsomvang, passend bij de draagcapaciteit. Ook op EU niveau wordt migratie naar Europa aangemoedigd en zeker niet tegengewerkt.

Het is de vraag of deze regeringen net zo zeer bereid zouden zijn hun onderdanen te beïnvloeden indien de migratiestroom de andere kant op zou bewegen. Deze laatste situatie bestond nog geen honderd jaar geleden nog, toen Europa meer overbevolkt was dan Afrika.

Het ziet er naar uit dat de regeringen in Europa zich bij voorbaat hebben neergelegd bij de onvermijdelijkheid van de bevolkingsgroei in Afrika en de vermoedelijke gevolgen voor Europa. Kennelijk verwachten deze regeringen dat de economie in Afrika, ondanks het voorspoedige verloop van de Millenniumdoelen, niet voldoende zal groeien om de bevolkingsexplosie bij te houden.

De reden hiervoor ligt niet in de mogelijkheden van Afrika zelf, maar in twee omstandigheden: de bevolkingsgroei overtreft de economische groei en de andere continenten zitten dichter bij de grens van de draagcapaciteit dan Afrika, of hebben die grens reeds overschreden.

De bevolkingsexplosie in Afrika en de islamitische landen zal daarom bijna zeker de druppel zijn die de mondiale emmer zal doen overstromen.

    1 VN, Millennium Development Goals Report, 2007, p.4.

    2 Er zijn 8 Millenniumdoelen, o.a. in 2015 zijn extreme honger en armoede uitgebannen, gaan alle jongens en meisjes naar school, hebben alle mannen en vrouwen dezelfde rechten, enz. Zie: http://www.millenniumdoelen.nl/

    3 Schatting van de OECD, 2008.

    4 VN, Millennium Development Goals Report, 2010, p.5. (http://mdgs.un.org/unsd/mdg/Resources/Static/Products/Progress2010/MDG_Report_2010_En_low%20res.pdf)

    5 Population Reference Bureau, 12 augustus 2009.

    6 Gegevens PRB, 2009 World Population Data Sheet.

    7 Meadows, D.H., De grenzen voorbij. Utrecht, 1991.

    8 WWF, Living Planet Report 2010, p. 77.

    9 VN, http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf.

    10 Samengesteld op basis van gegevens Living Planet Report 2006, p.19.

    11 IOM, gebaseerd op Myers, Environmental Refugees, Oxford, mei 2001. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1692964/pdf/12028796.pdf

    12 VN, State of the world cities 2007, p. 7. WWF, Living Planet Report 2010, p. 83.

    13 ACVZ, Nederland migratieland, ook in 2025 geen probleem, Den Haag, 2008.

Wereldbevolking

earth Bevolkingsexplosie heeft wereldwijd gevolgen - Stichting de Club van Tien Miljoen